نگاهی تازه به معرفت

در دنیای امروز «بهبود بازدهی» اصطلاحی است که بدون شک ذهن مدیران را در سازمان‌های کوچک و بزرگ ساعت‌ها، روزها و سال‌ها به صورت مداوم به خود مشغول می‌دارد. در صورتی که این سازمان ارایه‌دهنده‌ی خدمات اجتماعی و به صورت مشخص‌تر، خدمات آموزشی برای نسل نوین یک کشور باشد، به جرأت می‌توان گفت که «بهبود بازدهی» تبدیل به محور اصلی فعالیت‌های مدیران و گردانندگان آن خواهد شد؛ چرا که این افراد خود را در برابر جامعه‌ای متوقع و منتظر برای فردای بهتر، مسوول و پاسخ‌گو می‌بینند.

هم اکنون بیشتر از یک دهه از فعالیت لیسه‌ عالی معرفت می‌گذرد. سال‌هایی بس پرماجرا و قابل تأمل سپری شده و ضروت نگاهی منتقدانه به گذشته به خوبی حس می‌شود. اگر این نگاه از روزنه‌ای فراخ‌تر و به صورت جمعی باشد، حتماً نتیجه‌ای بهتری به دست خواهد آمد.

پاییز امسال در افغانستان متفاوت با دیگر پاییزها بود. شیوع مرض آنفولانزای خوکی بدون شک آن را در ذهن بسیاری از ما ماندگار و پررنگ نگه خواهد داشت. تعطیلات سه هفته‌ای مکاتب از ویژگی‌های مهم این پاییز به یادماندنی به شمار می‌رود. هیأت مدیره‌ی لیسه عالی معرفت به منظور بررسی عملکرد لیسه در گذشته و شناخت مشکلات خرد و کلان برای پیدا کردن راه حل معقول برای کار در آینده، مناسب دانست که در هفته‌ی آخر تعطیلات برای اجرای مراحل مقدماتی پروژه‌ی «بهبود بازدهی» راه اندازی گردد. این پروژه در دو روز با ظاهر متفاوت اما محتوای واحد اجرا گردید.

روز دو شبنه 25 عقرب 1388 کارگاه تحقیقی-پژوهشی یک روزه‌ای تحت عنوان «نگاهی تازه به معرفت» جهت ارزیابی عملکرد لیسه عالی معرفت و شناخت دقیق چالش‌های فراروی اهداف و فعالیت‌های آن در تالار اجتماعات این لیسه برگزار گردید.

فعالیت‌های این همایش یا کارگاه چهار ساعته مبتنی بر کار گروهی با درون مایه‌ی «بارش فکری» بود. نقطه‌های ضعف مکتب، نقطه‌های قوت مکتب و کارکرد دیپارتمنت‌ها در جریان سال تعلیمی 1388 موضوعات بارش فکری و کارگروهی دیپارتمنت‌ها را تشکیل می‌دادند.

در لحظات آغازین کارگاه برنامه‌ی زمان بندی شده و چگونگی انجام فعالیت‌ها در سطح افراد و گروه‌ها توسط مدیران این برنامه برای حاضرین توضیح داده شد و معلمانی که سوالاتی خاص داشتند جواب لازم دریافت کردند. فعالیت معلمان در دیپارتمنت‌ها یا گروه‌های چون علوم انسانی، علوم ریاضی، علوم طبیعی، ادبیات، اصول صنفی و بخش بعد از ظهر در مدت زمان یک ساعت نتیجه‌ی واقعاً خوبی به همراه داشت. چرا که انجام نشدن هر کاری برای نخستین بار به صورت ایده‌ال، پدیده‌ای طبیعی است.

تازه بودن گونه‌ای از اندیشیدن به نام «بارش فکری» برای معلمان، محدودیت زمانی، زیاد بودن تعداد معلمان، نبود امکانات الکترونیک و برنامه‌ریزی ناگهانی را می‌توان مهم‌ترین کاستی‌ها و نارسایی‌های این کارگاه دانست که هر کدام تا اندازه‌ای مدیران را از دست‌یابی به اهداف قابل انتظار بازداشتند. با این هم نتایج کارگروهی دیپارتمنت‌ها بعد از یک وقفه‌‌ی تفریحی که پانزده دقیقه طول کشید، جمع‌آوری شده و توسط نمایندگان هر دیپارتمنت به مدت پانزده دقیقه برای تمام حاضرین ارایه گردید.

برگزاری جلسه‌ی معلمان به این شکل خاص، تجربه‌ای تازه و آموزنده در سطح مکتب بود. رضایتمندی شرکت کنندگان و حضور موثر شان در فعالیت‌های کارگاه را گواهی بر این ادعا می‌دانیم. بسته‌ی لیست‌ها و چارت‌های جمع‌آوری شده از ورکشاپ، پس از مطالعه‌ی هیأت اداری لیسه به شورای سرپرستی انتقال پیدا کرد تا در جلسات آینده‌ی شورای سرپرستی لیسه به صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد.

روز پنج‌شنبه 28 عقرب 1388 روز دیگر از ورکشاپ «نگاهی تازه به معرفت» بود. روش و محتوای کار تفاوت چندانی با روز دوشنبه نداشت اما حضور تعدادی از اعضای شورای سرپرستی لیسه مشخصه‌ای متفاوت در طول هفته‌ بود که پیامدهای مثبت خود را به همراه داشت.

در ابتداي این ورکشاپ که بیشتر به منظور دریافت طرح‌ها و پیشنهادات معلمان اختصاص یافته بود، سوالی به بحث و بارش فکری گذاشته شد که قادر بود به لایه‌های زیرین افکار و خواسته‌های خاموش و پنهان معلمان راه پیدا کند. سوال طرح شده در این ورکشاپ این بود. «اگر من مدیر لیسه عالی معرفت باشم، با سرمایه و امکاناتی نامحدود چه کارهایی انجام می‌دهم؟ دلیل من برای انجام هر کار چیست؟ هر کار را چگونه انجام خواهم داد؟»

اما قبل از آنكه معلمان به جمع‌آوري طرح‌ها و پيشنهادات خويش بپردازند، عزيز الله رويش، به نمايندگي از هيأت اداري به مدت سي دقيقه معلومات مختصري در مورد كاركردهاي ليسه عالي معرفت و رشدي را كه در طول هفت سال اين ليسه در كابل داشته است، در اختيار اعضاي جلسه گذاشت. وي در قسمتي از صحبت‌هاي خود گفت: ليسه الي معرفت در بهار سال 1381 وقتي از پاكستان به كابل نقل مكان كرد، سرمايه‌ي آن 45 هزار كلدار پاكستاني بود، اما اكنون در كلي‌تري محاسبه نيز سرمايه‌ي آن بيشتر از 600 هزار دالر امريكايي مي‌باشد. بگذريم از اينكه در طول اين دوران چقدر دانش‌آموزاني را از نعمت علم و دانش بهره‌مند ساخته است و يا در عرصه‌ي ملي و بين المللي شهرت و اعتبار نيكويي براي خود كمايي كرده است. هم‌چنين وي از تغييراتي بزرگي كه در بخش‌هاي مختلف مديريت، اسناد اداري، معلمان، كتاب‌ها و ساير مواد درسي، لابراتوار و ساير موارد به عنوان دستاوردهاي غير قابل انكار اين ليسه در طول هفت سال يادآوري كرد.

بعد از پایان یافتن جلسات دیپارتمنت‌ها و جمع‌آوری دیدگاه‌ها و نظریات ایشان، بار دیگر خلاصه‌ی آن توسط نمایندگان خاص هر دیپارتمنت برای حاضرین توضیح داده شد. در اخیر بسته‌ی لیست‌ها و چارت‌های جمع‌آوری شده از معلمان، به ترتیب به هیأت اداری و شورای سرپرستی لیسه عالی معرفت انتقال پیدا کرد تا مکمل برای دست‌آوردهای روز دوشنبه باشد.

کارگاه دوروزه‌ی ما به ظاهر به تاریخ پیوست اما شما دوستان عزیز با توجه به شناختی که از «معرفت» دارید می‌توانید از هر جای دنیا و در هر زمانی به صورت مجازی در این ورکشاپ شرکت کرده و نتایج کارتان را برای ما ارسال کنید تا شما نیز در ارایه‌ی خدمتی کوچک به جامعه‌ی بزرگ خود با همراه باشید. به امید دریافت بهترین نظریات، انتقادات و رهنمودهای شما دوستان.